BURJUVA DEVRİMİNİN KUTSANMASI

​29 Ekim yaklaşıyor. Sokaklar yine kırmızı-beyaza bürünecek, törenler yapılacak, bayraklar dalgalanacak. “Ne mutlu Türküm diyene” sloganları her yerde duyulacak. Burjuva politikacılar hamaset yüklü demeçler verecek. 30 Ekim’de hangi ilde valinin belediye başkanına protokolde yer vermediği tartışmaları yapılacak. Bir başka tartışma ise legal sosyalist ve şovenist parti ve çevrelerin, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan 1950’li yıllara kadar tanımladıkları “1. Cumhuriyet” ya da “Asr-ı Saadet” dönemine yönelik kutlama ve demeçlerine tanıklık edeceğiz. Bu çevreler, burjuva Cumhuriyetinin kuruluşunun sınıfsal yanını atlayarak üst yapıda gerçekleşen kimi dönüşüm adımlarına devrimsel anlamlar yüklemeye devam ediyorlar. Biz komünistlerin değerlendirmesi ise şudur: Anadolu halklarının emperyalizme karşı verdiği savaş ve sonrasında Osmanlı monarşisinin tasfiye edilmesi elbette ilerici bir adımdır. Ancak bu ileri adımlar, 29 Ekim’le kurulan Cumhuriyetin bir burjuva iktidarı olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. 29 Ekim, emeğin değil, sermayenin ve ulus-devletin zaferinin kutlanmasıdır.​1923’te ilan edilen Cumhuriyet; Osmanlı monarşisinin tasfiyesi ve Anadolu’nun emperyalist işgaline karşı Müslüman (Türkler, Kürtler ve Lazlar) halkların emperyalist devletlere karşı kurtuluş savaşının ürünüdür. Bu yönüyle anti-emperyalist bir özellik taşır. Ama Marksist analizde asıl soru şudur: “Kim kazandı?” Kurtuluş Savaşı’nın ardından kurulan rejim, burjuvazinin önderliğinde kurulan ve kapitalist bir cumhuriyettir. Burjuvazinin gereksinim duyduğu sermayenin yaratılması için yeni cumhuriyet (devlet) kimi büyük sanayi yatırımlarını üstlenmiştir.​Mustafa Kemal ve ekibi, Osmanlı’nın çok uluslu ve yarı feodal düzenini yıkıp modern bir kapitalist ulus-devlet kurdu. Toprak reformu sınırlı kaldı, büyük toprak sahipleriyle ittifak bozulmadı. Sanayileşme devlet eliyle yürütüldü; bu da “devlet kapitalizmi”nin erken bir biçimiydi. Amaç, bağımsız bir ulusal burjuvazi yaratmaktı. Burjuvazinin gereksinim duyduğu sermayenin yaratılması konusunda yeni devlet, kimi büyük fabrikaların kurulmasında ve işletilmesinde rol üstlendi. İşçi sınıfı ise bu sürecin öznesi değil, nesnesi oldu.​29 Ekim 1923 tarihinde kurulan Cumhuriyet, dünyadaki tüm burjuva iktidarlarının kuruluş aşamasındaki birikim modelinin gereksinim duyduğu ulus-devleti yaratmak için farklı ulus ve azınlıklara karşı baskı ve asimilasyon politikalarını yürürlüğe koydu. Daha Cumhuriyet kurulmadan, sürmekte olan ulusal kurtuluş savaşına katkı vermek için ülkeye dönen önderlerimiz Mustafa Suphi ve yoldaşları Karadeniz’de katledildi. Ankara’da Salih Hacıoğlu liderliğinde faaliyet yürüten THİF (Türkiye Halk İştirakiyyun Fırkası) üyelerine karşı beyaz terör uygulandı. Yine Cumhuriyetin kuruluşunda bir yandan Kürt beyleri ile ittifak kurulurken, Kürt halkının her türlü talebi ayaklanma kabul edilerek üzerlerine ordu gönderildi. On binlerce Kürt emekçi katledildi.​1925’teki Takrir-i Sükûn Kanunu, İstiklal Mahkemeleri, 1930’larda sol örgütlenmelerin bastırılması ve tek parti döneminin baskıları… Bütün bunlar, sınıf mücadelesinin önünü kesmek ve “sınıfsız, imtiyazsız, kaynaşmış bir kitle” mitini dayatmak içindi. Marx’ın dediği gibi devlet, egemen sınıfın baskı aygıtıdır. Cumhuriyet de bu işlevi üstlendi. “Halkçılık” sloganı altında sınıf çelişkileri inkâr edildi. Köylü “milletin efendisi” ilan edilirken, yoksul köylü, küçük burjuva ve işçiler ulusal burjuvazinin ve bürokratik elitlerin çıkarlarına tabi kılındı.​Kadın hakları, laiklik ve harf devrimi gibi adımlar ilerici görünse de aslında kapitalist modernleşmenin gerekleriydi. Bunlar sınıfsal özgürleşmenin değil, burjuva özgürleşmesinin araçlarıydı.​Bugün Cumhuriyet Bayramı kutlanırken Türkiye’de servet eşitsizliği artıyor, işçiler güvencesizlik ve enflasyon altında eziliyor. “Cumhuriyet kazanımları” denilen pek çok şey, sermaye birikiminin ihtiyaçlarına göre şekillenmişti. Laiklik tartışmaları, kimlik politikaları ve milliyetçi coşku, sınıfsal çelişkileri örtbas etmeye yarıyor. Bayrak altında “birlik” çağrıları, sömürü ilişkilerini gizlemeye devam ediyor.​Gerçek kurtuluş, ulusal bayramlarda değil, sınıfların ortadan kalktığı ve emeğin özgürleştiği bir toplumsal düzende yatar. Cumhuriyet, Osmanlı despotizmine karşı ilerici bir adım olmuş olabilir. Ancak o adım, tarihsel olarak sınırlı bir burjuva devrimidir. Onu kutsamak, sınıf mücadelesini dondurmak ve mevcut düzeni meşrulaştırmaktır. Bu yüzden 29 Ekim, emeğin değil, egemen sınıfın bayramıdır.​Biz komünistler için 29 Ekim 1923’te kurulan Cumhuriyet, ister “Asr-ı Saadet” dönemi olsun ister emperyalizmle bütünleşmiş olsun, bir burjuva diktatörlüğüdür.

TKP Savaş Yolu